Niewierna fraza. Semantyka przerzutni w Mieczysława Jastruna przekładach Das Buch der Bilder Rainera Marii Rilkego

Arkadiusz Sylwester Mastalski

Abstrakt


An unfaithful phrase. Semantics of the enjambment in Mieczysław Jasturn’s translations of Das Buch der Bilder by Rainer Maria Rilke

 

The article discusses a broadly understood relation between the translation of a poetic text and versification. Assuming that reading a poem (as well as its translation) is always an interpretation that heavily depends on the reader’s activity, his choices and intentions, and assuming that the prosodic shape is an important sensemaking factor, the author of the article tries to show how the title “unfaithfulness of a phrase” – translator’s incorrect reading of the source text’s prosody (in Bloom’s understanding) – might influence the shape of the reader’s perception of the text and thus become an important factor of the poetic semantics. Assuming the asymmetric paradigm of the theory of a poem, the author does not focus on the metrical size nor the poetic rhyme (as it is frequently done in older papers) but on those aspects of a poem (like enjambment or the graphical shape of the text) that used to be marginalized, and which – if viewed from the perspective of the reader – are easier to notice than intertextual qualities of the meter that require familiarity with versification rules.


Słowa kluczowe


translation; versification; interpretation; enjambment; Rainer Maria Rilke

Bibliografia


Atkins H. G., A History of German Versification, London 1923.

Barańczak S., Ocalone w tłumaczeniu: szkice o warsztacie tłumacza poezji z dołączeniem małej antologii przekładów, wyd. 2, Poznań 1994.

Culler J., W obronie nadinterpretacji, [w:] U. Eco i in., Interpretacja i nadinterpretacja, red. S. Collini, tłum. T. Bieroń, Kraków 2008.

Drzewicka A., Wstęp, [w:] Pieśń o Rolandzie, tłum. T. Żeleński (Boy), Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.

Handke R., Poetyka dzieła literackiego, Warszawa 2008.

Hejwowski K., Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa 2007.

Jakobson R., O językoznawczych aspektach przekładu, tłum. L. Pszczołowska, [w:] Współczesne teorie przekładu. Antologia, red. P. Bukowski, M. Heydel, Kraków 2009.

Jastrun M., Posłowie, [w:] M. R. Rilke, Poezje, wybór, tłum. i posłowie M. Jastrun, wyd. 2, Kraków 1987.

Kopczyńska Z., Przerzutnia, [w:] Wiersz. Podstawowe kategorie opisu, cz. 1: Rytmika, red. J. Woronczak, Poetyka. Zarys encyklopedyczny, red. M. R. Mayenowa, Wrocław 1963.

Kuczyńska-Koschany K., Rilke poetów polskich, Wrocław 2004.

Kulawik A., Teoria wiersza, Kraków 1995.

Legeżyńska A., Tłumacz jako drugi autor – dziś, [w:] Przekład literacki. Teoria – historia – współczesność, red. A. Nowicka-Jeżowa, D. Knysz-Tomaszewska, Warszawa 1997.

Levý J., Translation as a Decision Process, [w:] The Translation Studies Reader, ed. L. Venuti, London–New York 2000.

Mastalski A. S., Habituacja, dyshabituacja i sensytyzacja jako narzędzia kognitywnej wersologii (rekonesans metodologiczny), http://www.academia.edu/1235511 (dostęp: 29 maja 2013).

Międzyrzecki A., O przekładach, [w:] Rimbaud, Apollinaire i inni (wybór przekładów), Warszawa 1988.

Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics, ed. A. Preminger, T. V. F. Brogan, Princeton–New Jersey 1993.

Pszczołowska L., Potęga metrum. O Puszkinowskim przekładzie „Czat”, [w:] Wiersz – styl – poetyka. Studia wybrane, Kraków 2002.

Sadowski W., Wiersz wolny jako tekst graficzny, Kraków 2004.

Szkłowski W., Sztuka jako chwyt, tłum. R. Łużny, [w:] Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. A. Burzyńska, M. P. Markowski, Kraków 2007.

Tabakowska E., Językoznawstwo kognitywne a poetyka przekładu, tłum. A. Pokojska, Kraków 2001.

Tabakowska E., Od tłumaczki, [w:] N. Davies, Europa. Rozprawa historyka z historią, tłum. E. Tabakowska, Kraków 2010.

Tryksza A., Barbarzyńcy, klasycyści? Strategie wierszowe w najnowszej poezji, Lublin 2008.

Tsur R., Performance of Enjambments. Percived Effects and Experimental Manipulations, „PSYART” A Hyperlink Journal for the Psychological Study of the Arts, 2009, http://www.psyartjournal.com/article/show/tsur_the_performance_of_enjambments_perceived (dostęp: 20 kwietnia 2012).

Tsur R., Toward a Theory of Cognitive Poetics, Brighton–Portland 2008.

Wielki słownik ortograficzny PWN, red. E. Polański, Warszawa 2012.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Ta praca dostępna jest na licencji Creative Commons Attribution 3.0 License.