Urbs admiranda, czyli śląski podziw dla miasta

Beata Gaj

Abstrakt


Urbs admiranda, i.e. the city admiration in Silesia

The theme of the city has always played an important role in Silesia, one of the most urbanized areas in Central Europe. It occupied a significant position, if not the central one, in the Silesian New Latin literature. The city was not only a background, a board for the literary game, but also the main theme, the addressee of praise songs. Anne, the wife of the famous humanist, Laurentius Corvinus, is inextricably bound with one of the first poems that extoll the city. Some of the most eulogized cities are Wroclaw (Vratislavia, Bresla) and Złotoryja (Goldberga). Silesian cities were glorified both in poetry and prose until the end of the 18th century which is the end of the Latin literary culture in Silesia. Vernacular literature that followed depicted the city in a pejorative way, as a paved desert full of horror and fear, referring to the commonplace disapproving perception of the city in the biblical tradition.


Słowa kluczowe


Silesia; city; town; paideia (παιδεία); New Latin literature; literary culture; Wroclaw-Breslau; Laurentius Corvinus; Wojciech Kilar

Bibliografia


Barycz H., Śląsk w polskiej kulturze umysłowej, wyd. 2 popr. i uzup., Katowice 1979.

Budzyński J., Rola łaciny w kulturze dawnego Śląska. (Zarys problematyki), „Śląskie Miscellanea”, t. 11, red. J. Malicki, K. Heska-Kwaśniewicz, Katowice 1998.

Davies N., R. Moorhouse, Mikrokosmos. Vratislavia Breslau Wrocław. Portret miasta środkowoeuropejskiego, tłum. A. Pawelec, Kraków 2004.

Gaj B., Ślązaczka. Pomiędzy rustica grossa i Pallas Silesiae – portret kobiety w literaturze łacińskiego Śląska, Opole 2010.

Gaj B., Tradycje retoryczne na dawnym Śląsku (XVI–XVIII w.), Katowice–Opole 2007.

Gruszka-Zych B., Po śmierci Pana Wojciecha, http://gosc.pl/doc/1827590.Po-smierci-Pana-Wojciecha (dostęp: 31 stycznia 2014).

Kobielus S., Bóg nie kocha miast – klasztor jako miasto, [w:] Klasztor w mieście średniowiecznym i nowożytnym, red. M. Derwich i A. Pobóg-Lenartowicz, Wrocław–Opole 2000.

Maciejewska B., Ogród sławniejszy niż Wrocław, „Gazeta Wyborcza”, 30 maja 2007.

Markowska E., Groza codzienności w oczach młodych poetów na Śląsku, http://poema.pl/publikacja/92435-groza-codziennosci-w-oczach-mlodych-poetow-na-slasku (dostęp: 27 listopada 2013).

Miasto czyni wolnym. W 790 rocznicę lokacji Opola, red. A. Pobóg-Lenartowicz, Opole 2008.

Michałowska T., Reguły w staropolskiej sztuce poetyckiej, [w:] Estetyka, poetyka, literatura. Materiały z konferencji naukowej poświęconej zagadnieniom literatury staropolskiej 3–4 maja 1972, red. T. Michałowska, Wrocław 1973.

Nowak-Dłużewski J., Okolicznościowa poezja polityczna w Polsce. Czasy Zygmuntowskie, Warszawa 1966.

Oszczanowski P., J. Gromadzki, Theatrum vitae et mortis. Grafika, rysunek i malarstwo książkowe na Śląsku w latach 1550–ok. 1650, Katalog wystawy. Muzeum Historyczne we Wrocławiu, Wrocław 1995.

Radke A. E., [Przedmowa do:] Wie ein Halt auf freier Strecke. Jak przystanek w polu, Heidelberg 2007.

Rostropowicz J., „Wrocławskie Święta Kwiatów”, czyli o ogrodzie botanicznym Lorenza Scholtza, „Zeszyty Eichendorffa. Eichendorff–Hefte” 2006, nr 16.

szczepanski/ (dostęp: 21 sierpnia 2011).

Szczepański M. S., Mój Śląsk czyli sztuka zdziwień – [felieton z roku 2008] na stronie prywatnej: tg.net.p-l/

Szczepański M. S., Regionalizm górnośląski: los czy wybór?, [w]: Nadciągają Ślązacy. Czy istnieje narodowość śląska?, red. L. Nijakowski, Warszawa 2004.

Ślązacy od czasów najdawniejszych do współczesności. Schlesier von den fruhesten zeiten bis zur gegenwart, red. J. Rostropowicz, t. 1–4.

Tradycje kultury antycznej na Śląsku, red. J. Rostropowicz, Opole 1997.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Ta praca dostępna jest na licencji Creative Commons Attribution 3.0 License.