Biografia reporterska w ujęciu komunikacyjnym na przykładzie książek Angeliki Kuźniak

Izabella Adamczewska

Abstrakt


Biography of the journalist in communication aspect on the example of books by Angelika Kuźniak

This paper attempts to legitimize and distinguish the journalistic variant of biographical writing from other functional forms, including scholarly and literary biography. The presence of the term „journalistic biography” in the professional and amateur criticism is a manifestation of the readers’ awareness of genre theory and understanding a genre as a communicational convention. This kind of perception is closely related to the phenomenon called „horizons of expectations” and the particular pact made between the author and the reader. Focusing on Angelika Kuźniak’s works, the paper shows the specific role of a reporter being the biographer and a biographer being the reporter. The analysis of Kuźniak’s biographical books (MarlenePapusza and Stryjeńska) and reportage (Mam bardzo cienkie powieki) helps to recognize the differences between the biographical reportage and the journalistic biographical story. Following this distinction, the paper suggests that the term „journalistic biography” should be considered as a name of the group of genres and discourses related to the functional styles or, in other words, a specific transmitter–receiver situation.

 


Słowa kluczowe


journalism and biography; biographical reportage; contemporary Polish biography; journalism and literature; Angelika Kuźniak

Bibliografia


Bal Mieke, Fokalizacja, [w:] Mieke Bal, Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji, red. Ewa Kraskowska, Ewa Rajewska, Kraków 2012.

Bauer Zbigniew, Gatunki dziennikarskie, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, red. Zbigniew Bauer, Edward Chudziński, Kraków 2004.

Bikont Anna, Szczęsna Joanna, Pamiątkowe rupiecie. Biografia Wisławy Szymborskiej, Kraków 2012.

Biographie, [w:] Metzler Lexicon Literatur. Begriffe und Definitionen, red. Deter Burdorf, Christoph Fasbender, Burkhard Moennighoff, Stuttgart-Weimar 2007.

Boniecka Barbara, Panasiuk Jolanta, Przełamywanie paradygmatu gatunkowo-stylistycznego tekstu życiorysu, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 1: Mowy piękno wielorakie, red. Danuta Ostaszewska, Katowice 2000.

Buchholtz Mirosława, Henry James i sztuka auto/biografii, Toruń 2011.

Całek Anita, Biografia naukowa: od koncepcji do narracji. Interdyscyplinarność, teorie, metody badawcze, Kraków 2013.

Czechowska Justyna, Z bohaterem muszę mieć chemię, http://kulturaliberalna.pl/2016/01/26/z-bohaterem-musze-miec-chemie-angelika-kuzniak/ [dostęp: 20 listopada 2016].

Czermińska Małgorzata, Biograficzne formy, [w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka i in., Wrocław 1993.

Czermińska Małgorzata, „Punkt widzenia” jako kategoria antropologiczna i narracyjna w prozie niefikcjonalnej, „Teksty Drugie” 2003, nr 2-3.

Drotkiewicz Agnieszka, Biografie. Chlor i jedwab. Rozmowa z Angeliką Kuźniak, http://www.dwutygodnik.com/artykul/569-biografie-chlor-i-jedwab.html [dostęp: 20 listopada 2016].

Drozd Joanna, Bohaterowie Barbary Wachowicz schodzą z piedestału. Między reportażem a biografią, [w:] Biografia w literaturze i sztuce, red. Ryszard Skrzyniarz, Elżbieta Krzewska, Edmund Kuryluk, Lublin 2014.

Encyclopedia of Life Writing. Autobiographical and Biographical Forms, ed. Margaretta Jolly, vol. 1, London-Chicago 2001.

Geertz Clifford, O gatunkach zmąconych (Nowe konfiguracje myśli społecznej), tłum. Zdzisław Łapiński, [w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, red. Ryszard Nycz, Kraków 1996.

Genette Gérard, Narrative Discourse, trans. Jane E. Lewin, Oxford 1980.

Glensk Urszula, Historia słabych. Reportaż i życie w dwudziestoleciu (1918-1939), Kraków 2014.

Głowiński Michał, Dokument jako powieść, [w:] Michał Głowiński, Prace wybrane, t. 2: Narracje literackie i nieliterackie, Kraków 1997.

Grochowski Grzegorz, Tekstowe hybrydy. Literackość i jej pogranicza, Toruń 2014.

Hamilton Nigel, Biography: A Brief History, Cambridge-Massachusetts-London 2007.

Hennessy Brendan, Dziennikarstwo publicystyczne, tłum. Agata Sadza, Kraków 2009.

Horodecka Magdalena, Zbieranie głosów. Sztuka opowiadania Ryszarda Kapuścińskiego, Gdańsk 2010.

Jaki kolor ma kapelusik? Rozmowa z Angeliką Kuźniak, [w:] Rozmowy na granicy. Z Brygidą Helbig, Angeliką Kuźniak, Ingą Iwasiów, Ignacym Karpowiczem, Ziemowitem Szczerkiem rozmawiają Ksymena Filipowicz-Tokarska i Małgorzata Zduniak-Wiktorowicz,

http://www.cp.edu.pl/pl/public_relations/startsite_news/spalte_2/news/publikacja/Rozmowy-na_o-granicy.pdf [dostęp: 20 listopada 2016].

Jasińska Maria, Zagadnienia biografii literackiej. Geneza i podstawowe gatunki dwudziestowiecznej beletrystyki biograficznej, Warszawa 1970.

Jelicz Antonina, Biografia. Powieść biograficzna, [w:] „Rocznik Literacki” 1969, Warszawa 1971.

Jelicz Antonina, Biografia. Powieść biograficzna, [w:] „Rocznik Literacki” 1972, Warszawa 1974.

Jochymek Renata, W zwierciadle biografii. Współczesna polska biografia literacka na przykładzie utworów Joanny Siedleckiej, Agaty Tuszyńskiej i Barbary Wachowicz, Warszawa 2004.

Kaczmarek Olga, Biografia, [w:] Od aforyzmu do zinu. Gatunki twórczości słownej, red. Grzegorz Godlewski, Marta Rakoczy, Paweł Rodak, Warszawa 2014.

Kąkolewski Krzysztof, Estetyka reportażu, „Zeszyty Prasoznawcze” 1966/1.

Kąkolewski Krzysztof, Reportaż, [w:] Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka i in., Wrocław 1993.

Kłak Czesław, Teoretyczne problemy powieści biograficznej, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie. Nauki Humanistyczne”, 1968, z. 3.

Król Anna, Rzeczy. Iwaszkiewicz intymnie, Warszawa 2015.

Krótkotrwałe spełnienia. Z Agatą Tuszyńską rozmawia Magdalena Grzebałkowska, „Wysokie Obcasy”, 25 grudnia 2012.

Krzyżanowski Julian, Nauka o literaturze, Wrocław 1969.

Kuźniak Angelika, Karpacz-Oboładze Ewelina, Czarny anioł. Opowieść o Ewie Demarczyk, Kraków 2015.

Kuźniak Angelika, Kobieta Hitlera, „Gazeta Wyborcza” 14-15 stycznia 2012, „Magazyn Świąteczny”.

Kuźniak Angelika, Mam bardzo cienkie powieki, „Wysokie Obcasy” nr 29, 2004.

Kuźniak Angelika, Marlene, Wołowiec 2009.

Kuźniak Angelika, Papusza, Wołowiec 2013.

Kuźniak Angelika, Stryjeńska. Diabli nadali, Wołowiec 2015.

Łebkowska Anna, Narracja biograficzna w fikcji, „Teksty Drugie” 2003, nr 2-3.

Łebkowska Anna, Pojęcie focus w narratologii – problemy i inspiracje, [w:] Punkt widzenia w tekście i dyskursie, red. Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Ryszard Nycz, Lublin 2004.

Markiewicz Henryk, Autor i narrator, [w:] Henryk Markiewicz, Wymiary dzieła literackiego, red. Stanisław Balbus, t. IV, Kraków 1996.

Maślanka Julian, Gatunki dziennikarskie, [w:] Encyklopedia wiedzy o prasie, red. Julian Maślanka, Wrocław 1976.

Maziarski Jacek, Anatomia reportażu, Kraków 1966.

Maziarski Jacek, Reportaż, [w:] Encyklopedia wiedzy o prasie, red. Julian Maślanka, Wrocław 1976.

Maziarski Jacek, Reportaż, [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Grzegorz Gazda, Warszawa 2012.

Mikołajczyk Agnieszka, Punkt(y) widzenia w reportażu. Od etymologii nazwy do tworzywa gatunku, [w:] Punkt widzenia w tekście i dyskursie, red. Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Ryszard Nycz, Lublin 2004.

Od aforyzmu do zinu. Gatunki twórczości słownej, red. Grzegorz Godlewski, Marta Rakoczy, Paweł Rodak, Warszawa 2013.

Ostaszewska Danuta, Reportaż – współistnienie kodów: werbalnego i ikonicznego (na materiale tekstów w National Geographic Polska), [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. IV: Gatunek a komunikacja społeczna, red. Danuta Ostaszewska, Katowice 2011.

Pałucka Iwona, O bezemocjonalności wybranych tekstów naukowych (rekonesans badawczy), [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. I: Mowy piękno wielorakie, red. Danuta Ostaszewska, Katowice 2000.

Rembowska-Płuciennik Magdalena, W cudzej skórze. Fokalizacja zmysłowa a literackie reprezentacje doświadczeń sensualnych, „Ruch Literacki” 2006, z. 6.

Renders Hans, Roots of Biography. From Journalism to Pulp to Scholarly Based Non-Fiction, in: Theoretical Discussions of Biography: Approaches from History, Microhistory, and Life Writing, ed. Hans Renders, Binne de Haan, Leden-Boston 2014.

Sławiński Janusz, Biografia, [w:] Michał Głowiński i in., Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Wrocław 2002.

Szczygieł Mariusz, Tochman Wojciech, Reportaż – opowieść o tym, co wydarzyło się naprawdę, [w:] Biblia dziennikarstwa, red. Andrzej Skworz, Andrzej Niziołek, Kraków 2010.

Tomasik Krzysztof, Homobiografie. Pisarki i pisarze polscy XIX i XX wieku, Warszawa 2009.

Tomkowski Jan, Nauka o literaturze w Polsce (1945-1990), [w:] Humanistyka polska w latach 1945-1990, red. Urszula Jakubowska, Jerzy Myśliński, Warszawa 2006.

Trzcionkowski Lech, Biografia starożytna – starożytność biografii, [w:] Biografia. Historiografia. Dawniej i dziś. Biografia nowoczesna, nowoczesność biografii, red. Ryszard Kasperowicz, Elżbieta Wolicka, Lublin 2005.

Underwood Doug, Journalism and the Novel. Truth and Fiction, 1700-2000, New York 2008.

Warchala Jacek, Gatunek jako zamysł perswazyjny. Rozważania nie tylko o reklamie, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. IV: Gatunek a komunikacja społeczna, red. Danuta Ostaszewska, Katowice 2011.

Weinberg Steve, Telling the Untold Story. How Investigative Reporters are Changing the Craft of Biography, Columbia and London 1992.

Whitlock Gillian, Postcolonial Life Narratives. Testimonial Transactions, Oxford 2015.

Witosz Bożena, O granicach i ich przekraczaniu – w tradycji i we współczesnej refleksji genologicznej, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. V: Gatunek a granice, red. Danuta Ostaszewska, Joanna Przyklenk, Katowice 2015.

Wojtak Maria, Gatunki prasowe, Lublin 2004.

Wolny Kazimierz, O poetyce współczesnego reportażu polskiego (1945-1985), Rzeszów 1991.

Wolny-Zmorzyński Kazimierz, Kaliszewski Andrzej, Furman Wojciech, Gatunki dziennikarskie. Teoria, praktyka, język, Warszawa 2006.

Wolny-Zmorzyński Kazimierz, Kaliszewski Andrzej, Snopek Jerzy, Furman Wojciech, Prasowe gatunki dziennikarskie, Warszawa 2014.

Wójcińska Agnieszka, Reporterzy bez fikcji. Rozmowy z polskimi reporterami, Wołowiec 2011.

Zbyszewski Karol, Niemcewicz od przodu i od tyłu, Warszawa 1999.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Ta praca dostępna jest na licencji Creative Commons Attribution 3.0 License.