Ludwik Osiński – profesor-esteta. Próba waloryzacji wykładów literatury porównawczej

Magdalena Patro-Kucab

Abstrakt


Ludwik Osiński – professor-aesthete. An attempt to valorize the comparative literature lectures

The article is an attempt to give a broad outline of the profile of Ludwik Osiński as a literature lecturer at the Warsaw University. Over the centuries, the author of Zbiór zabawek wierszem has been accused of: lack of originality in concluding, imitativeness, deficiency of qualifications characteristic for a university lecturer, and finally, disapproval for transformations taking place in literature.

The purpose of the article is to answer the question about the Osiński’s position among the scientists of the Congress Kingdom. Moreover, this paper is also an attempt to verify the slightly understated, still taken over and reproduced judgements about unilateral and definitely negative attitude of scientists towards the critical legacy of the author of Zbiór zabawek wierszem.

When assessing the aesthetic and literary achievements of Ludwik Osiński, two points of reference were determined; the first one is the heritage of Antique, and the other one – the European literary doctrines developing in the 2nd half of 18th and the beginning of 19th century. In the exemplification, the author of the article subjects a fragment of the Osiński’s course (Wykład literatury porównawczej, czytanej w Uniwersytecie Warszawskim, [The lecture of comparative literature, read at the Warsaw University]) devoted to lyrical poetry to research review. A detailed presentation concerns a few issues, mainly the attitude to the antique tradition and the European literary doctrines, as well as understanding of the rules of evaluating and valuing of literary works.


Słowa kluczowe


lectures of comparative literature; lyrical poetry; classicism of the period after the reign of Stanisław August; Ludwik Osiński; Warsaw University; attitude towards the antique tradition; valuing of literary works

Bibliografia


Brahmer Mieczysław, Ludwik Osiński (1775–1858), [w:] Z dziejów polonistyki warszawskiej. Profesorowi Doktorowi Julianowi Krzyżanowskiemu w dwudziestą piątą rocznicę objęcia Katedry Historii Literatury Polskiej w Uniwersytecie Warszawskim 1934–1959, red. Janina Kulczycka-Saloni i in., Warszawa 1964.

Brodziński Kazimierz, Literatura polska. Odczyty w Uniwersytecie Warszawskim rozpoczęte dnia 10. października 1822 roku, ukończone w lipcu 1823, dopełnione do r. 1830, z rękopismów autora i notat jego zebrane przez Franciszka Salezego Dmochowskiego, [w:] Kazimierz Brodziński, Pisma, wydanie zupełne, poprawne i dopełnione z nieogłoszonych rękopismów staraniem J.I. Kraszewskiego, t. 3: Proza. O klasyczności i romantyczności (1818); Literatura polska (1822–1823), drukiem Józefa Ignacego Kraszewskiego, Poznań 1872.

Brodziński Kazimierz, Literatura polska. Odczyty w Uniwersytecie Warszawskim rozpoczęte dnia 10. października 1822 roku, ukończone w lipcu 1823, dopełnione do r. 1830, z rękopismów autora i notat jego zebrane przez Franciszka Salezego Dmochowskiego, [w:] Kazimierz Brodziński, Pisma, wydanie zupełne, poprawne i dopełnione z nieogłoszonych rękopismów staraniem J.I. Kraszewskiego, t. 4: Proza. Literatura polska (1822–1823), drukiem Józefa Ignacego Kraszewskiego, Poznań 1872.

Brodziński Kazimierz, O elegii, [w:] Pisma estetyczno-krytyczne, oprac. i wstępem poprzedził Zbigniew Jerzy Nowak, t. 1, Wrocław 1964.

Bystroń Jan Stanisław, Literaci i grafomani z czasów Królestwa Kongresowego 1815–1831. Dwanaście portretów, z 14 rycinami, Warszawa-Lwów 1938.

Chachulski Tomasz, Opóźnione pokolenie. Studia o recepcji „głębokiej” Jana Kochanowskiego w poezji polskiej XVIII w., Warszawa 2006.

Chmielowski Piotr, Dzieje krytyki literackiej w Polsce, z przedmową Bronisława Chlebowskiego, Warszawa 1902.

Dmochowski Franciszek Ksawery, Sztuka rymotwórcza, wyd. 1, oprac. Stanisław Pietraszko, Wrocław 1956, BN I, nr 158.

Europejskie źródła myśli estetyczno-literackiej polskiego Oświecenia. Antologia wypowiedzi pisarzy francuskich, niemieckojęzycznych i angielskich 1674–1810, oprac. Teresa Kostkiewiczowa i Zbigniew Goliński, Warszawa 1997.

Franciszek Salezy Dmochowski, Życie, dzieła i epoka Ludwika Osińskiego, [w:] Ludwik Osiński, Dzieła, oprac. Franciszek Salezy Dmochowski, t. 1, nakładem wdowy po autorze, Warszawa 1861.

Grabowski Tadeusz, Krytyka literacka w Polsce w epoce pseudoklasycyzmu, Kraków 1918.

Harpe’a Jean François de La, Liceum, czyli kurs literatury starożytnej i współczesnej, przeł. Przemysława Matuszewska, [w:] Europejskie źródła myśli estetyczno-literackiej polskiego Oświecenia. Antologia wypowiedzi pisarzy francuskich, niemieckojęzycznych i angielskich 1674–1810, oprac. Teresa Kostkiewiczowa i Zbigniew Goliński, Warszawa 1997.

Jełowicki Aleksander, Moje wspomnienia, Warszawa 1970.

Koźmian Kajetan, Pamiętniki obejmujące wspomnienia od roku 1815, t. 3, Kraków 1865.

Kridl Manfred, Dzieje literatury pięknej w Polsce, cz. 2, wyd. 2, Kraków 1936.

Osiński Ludwik, Dzieła Ludwika Osińskiego, profesora w Uniwersytecie Warszawskim, t. 2, nakładem wdowy po autorze, Warszawa 1861.

Osiński Ludwik, Dzieła Ludwika Osińskiego, profesora w Uniwersytecie Warszawskim, t. 3, nakładem wdowy po autorze, Warszawa 1861.

Osiński Ludwik, Geniusz, Szczytność, [w:] Ludwik Osiński, Dzieła Ludwika Osińskiego, profesora w Uniwersytecie Warszawskim, t. 4, nakładem wdowy po autorze, Warszawa 1861.

Osiński Ludwik, Wstęp, [w:] Ludwik Osiński, Dzieła Ludwika Osińskiego, profesora w Uniwersytecie Warszawskim, t. 2, nakładem wdowy po autorze, Warszawa 1861.

Ostrowski Władysław, Osińskiego kurs literatury powszechnej, „Sprawozdanie III Dyrekcji c.k. wyższej szkoły realnej w Jarosławiu za rok szkolny 1906/1907”, nakładem Funduszu Naukowego z drukami Ludwika Wiśniewskiego, Jarosław 1907.

Wójcicki Kazimierz Władysław, Cmentarz Powązkowski pod Warszawą, t. 1, Warszawa 1855.

Wójcicki Kazimierz Władysław, Ostatni klasyk. Wspomnienie z pierwszej połowy naszego stulecia, Warszawa 1872.

Żbikowski Piotr, Klasycyzm postanisławowski. Zarys problematyki, wyd. 2 uzup. i popr., Warszawa 1999.

Żbikowski Piotr, Ludwik Osiński (1775–1838), [w:] Pisarze polskiego Oświecenia, red. Teresa Kostkiewiczowa i Zbigniew Goliński, t. 3, Warszawa 1996.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Ta praca dostępna jest na licencji Creative Commons Attribution 3.0 License.